Automatyzacja procesów produkcyjnych, wprowadzanie systemów zarządzających strukturami utrzymania ruchu TPM, jak również brak wykwalifikowanych pracowników utrzymania ruchu przyczyniły się do rozwoju procesów związanych z zarządzaniem gospodarką smarowniczą, w tym popularyzacji systemów centralnego smarowania.

Długoletnie doświadczenie firmy SKF pozwoliło wykazać, że blisko 50% przedwczesnych uszkodzeń łożysk tocznych jest spowodowanych problemami związanymi z nieprawidłowym smarowaniem – gdy smaru jest za dużo, za mało, gdy użyto niewłaściwego typu smaru lub został on zanieczyszczony – wyjaśnia Dawid Jakubowski z SKF.

Nie tylko dążenie do automatyzacji produkcji, ale też – coraz częściej – chęć wdrażania urządzeń odpowiadających koncepcji Przemysłu 4.0 jest przyczyną zwiększającego się zainteresowania systemami centralnego smarowania. Jak tłumaczy Paweł Herzyk, zastępca kierownika działu ds. smarowania w firmie Hennlich, nowoczesne systemy smarowania pozwalają na kontrolę ciśnienia, sygnalizację awarii układu, a także kontrolę poziomu smaru i automatyczne uzupełnianie zbiornika środkiem smarnym. Ze względu na ciągłość produkcji układy centralnego smarowania powinny być jak najbardziej bezobsługowe i bezawaryjne.

Z kolei Krzysztof Cholewa, dyrektor firmy Tribo Tec Polska, wyjaśnia, że użytkownicy systemów smarowania coraz większy nacisk kładą dziś na ich niezawodność i trwałość. Coraz rzadziej podstawowym kryterium wyboru tego typu rozwiązania jest cena. Systemy smarowania często bowiem zabezpieczają pracę najistotniejszej z punktu widzenia całego procesu wytwórczego (bądź też najkosztowniejszej) maszyny.

Pozorne oszczędności przy kosztach potencjalnych problemów, jakie mogą się pojawić wskutek nieodpowiedniego smarowania, wydają się pomijalne – dodaje Krzysztof Cholewa.

Nowoczesny system smarowania powinien być wyposażony w elementy monitorowania jego pracy – przepływu środka smarnego i jego poziomu w zbiorniku. Na rynku można już spotkać pompy nawet z modułem GSM, które wysyłają powiadomienie SMS w przypadku wystąpienia nieprawidłowości.

Liczne korzyści

Stosowanie takich systemów niesie ze sobą wiele korzyści, jednak najważniejsze z nich to wydłużenie żywotności maszyny, co przekłada się na zwiększenie jej produktywności. W przypadku stosowania ręcznego smarowania może bowiem dojść do dwóch niekorzystnych sytuacji. Pierwsza to niedosmarowanie, które może stać się przyczyną wcześniejszego zużycia i powodować generowanie nadmiernego hałasu. Druga to przesmarowanie, oznaczające większe zużycie smaru lub oleju, czyli wyższe koszty produkcji, ale też większe zanieczyszczenie otoczenia i możliwość przegrzania urządzeń. Problemom tym zapobiegają systemy centralnego smarowania, które zapewniają podawanie optymalnej ilości środka smarnego.

Regularnie podawane niewielkie porcje środka smarnego, jakie zapewniają centralnie sterowane systemy smarowania, są precyzyjnie odmierzone i dostosowane do zapotrzebowania konkretnego węzła – wyjaśnia Krzysztof Cholewa. – Ponadto odświeżanie filmu smarnego na powierzchni współpracujących elementów odbywa się często i regularnie.

Dostarczanie w sposób regularny środka smarnego podczas pracy maszyn eliminuje potrzebę robienia przerw, dzięki czemu zwiększa się wydajność parku maszynowego. Poza tym środek taki jest wówczas rozprowadzany po całej powierzchni współpracujących elementów. Wszystko to wyklucza zawodny czynnik ludzki – nie ma możliwości pominięcia któregoś z punktów smarnych. Małe, dokładnie odmierzone dawki smaru nie pozwalają, by do łożyska przedostały się zabrudzenia, i nie uszkadzają uszczelnień. Zużyty środek wypychany jest z łożyska, co jednocześnie usuwa z niego zanieczyszczenia. Jeśli ma odpowiednią gęstość, tworzy dodatkowe uszczelnienie wokół węzła, zapobiegając dostawaniu się zanieczyszczeń i wody z zewnątrz.

Zastosowanie układu centralnego smarowania wpływa też na zmniejszenie zużycia środka smarnego, co dla przedsiębiorstwa oznacza mniejszy całkowity koszt utrzymania. Rozwiązania bazujące na systemach centralnego smarowania często eliminują konieczność dojścia do trudno dostępnych i niebezpiecznych miejsc, co ogranicza ryzyko wypadków związanych z obsługą maszyny. Pracownicy nie mają także bezpośredniego kontaktu ze środkami smarnymi. Zmniejszone ich zużycie oznacza jednocześnie wymierne oszczędności dla środowiska oraz – dzięki niższemu tarciu – mniejsze straty energii.

Dowolna branża

Automatyczne układy centralnego smarowania obecnie stosowane są w większości gałęzi przemysłu. – Ma to związek z tym, że coraz więcej fabryk pracuje w sposób ciągły, a towary mają być dostarczane „just in time”. W związku z tym nie ma możliwości zatrzymywania maszyn w celu wykonania czynności obsługowych, w tym smarowniczych – wyjaśnia Paweł Herzyk z firmy Hennlich.

Podobnego zdania jest Dawid Jakubowski z SKF. Systemy centralnego smarowania SKF można znaleźć praktycznie w każdej gałęzi przemysłu, tzn. w urządzeniach, w których pracują łożyska lub powstaje konieczność zminimalizowania tarcia. Systemy CS występują jako integralna część maszyny lub jako opcja do doposażenia. W tym drugim przypadku CS może pracować niezależnie.

Również Krzysztof Cholewa z TriboTec Polska uważa, że nie da się wskazać branży przemysłowej, w której systemy centralnego smarowania nie byłyby potrzebne. – W zasadzie wszędzie tam, gdzie są maszyny i urządzenia, a w nich ruchome elementy, systemy te znajdują zastosowanie. Powszechnie występują w przemyśle energetycznym, mineralnym, metalurgicznym, maszynowym, papierniczym, spożywczym, chemicznym i wydobywczym – wymienia dyrektor firmy TriboTec Polska.

 

MM Info

Typowe obszary stosowania systemów centralnego smarowania:

  • przemysł ciężki, huty COS (urządzenia ciągłego odlewania stali), walcownie
  • obrabiarki CNC – systemy smarowania wrzecion i łożysk liniowych
  • przemysł meblarski – tartaki, prasy do płyt, piły, urządzenia do produkcji
  • maszyny papiernicze – systemy smarowania olejowego łożysk walców
  • cementownie – np. systemy smarowania uzębienia pieca obrotowego
  • maszyny ciężkie typu off-road (koparki, ładowarki) – systemy smarowania łożysk, przegubów siłowników
  • autobusy – systemy smarowania zawieszenia pojazdu